Umowa o pracę, zlecenie czy o dzieło: jaką umowę wybrać w Polsce
Od tego, co dokładnie podpiszesz, zależy, czy będziesz mieć urlop, płatne zwolnienie lekarskie, staż emerytalny i ochronę przed nagłym zwolnieniem. Trzy najpopularniejsze rodzaje umów to bardzo różne rzeczy, choć pensja na rękę może być podobna.
Umowa o pracę
Jedyna umowa, którą obejmuje Kodeks pracy. Daje najwięcej ochrony:
- płatny urlop — 20 dni w roku, a po 10 latach ogólnego stażu — 26;
- płatne zwolnienie lekarskie (L4);
- gwarantowane minimalne wynagrodzenie, dodatki za nadgodziny i pracę w nocy;
- okresy wypowiedzenia zależne od stażu u danego pracodawcy;
- pełne składki do ZUS — staż emerytalny i ubezpieczenie zdrowotne.
Umowa zlecenie
Umowa cywilnoprawna: wykonujesz zlecenie, a nie pracujesz „na etacie”. Urlopu i płatnych dni wolnych prawo nie gwarantuje, ale obowiązuje minimalna stawka godzinowa, a zleceniodawca w większości przypadków odprowadza za ciebie składki do ZUS, w tym zdrowotną.
Dobrowolne ubezpieczenie chorobowe przy zleceniu można włączyć osobno — warto o to poprosić, bo inaczej L4 nie będzie płatne.
Umowa o dzieło
Umowa na konkretny rezultat: tłumaczenie, projekt graficzny, remont, napisany tekst. Składek do ZUS zwykle od niej nie ma, więc na rękę wychodzi więcej, ale nie ma ani stażu, ani ubezpieczenia zdrowotnego, ani stawki minimalnej.
Jeśli proponują ci „o dzieło” do zwykłej codziennej pracy — magazyn, produkcja, sprzątanie — to znak, że pracodawca oszczędza na twoich składkach. Inspekcja pracy może uznać taką umowę za niewłaściwą.
Zatrudnienie z PESEL UKR
- Osobne zezwolenie na pracę nie jest potrzebne: z aktywnym statusem UKR możesz pracować legalnie.
- Pracodawca ma obowiązek zgłosić online do powiatowego urzędu pracy, że cię zatrudnił. Zapytaj, czy powiadomienie zostało złożone — bez niego twoja praca jest formalnie nielegalna.
- Podpisuj umowę przed rozpoczęciem pracy i w języku, który rozumiesz, albo z tłumaczeniem. Zachowaj swój egzemplarz.
Jak sprawdzić agencję pracy
- Legalna agencja musi być wpisana do rejestru KRAZ — można go bezpłatnie sprawdzić na stor.praca.gov.pl.
- Agencja nie może pobierać od kandydata opłat za znalezienie pracy. Żądanie zapłaty „za ofertę”, „za formalności” czy „za miejsce” to sygnał ostrzegawczy.
- Nie oddawaj paszportu „na przechowanie” ani agencji, ani pracodawcy.
Policz, ile dostaniesz na rękę przy każdej umowie →
Najczęstsze pytania
Która umowa jest najkorzystniejsza dla pracownika?
Umowa o pracę: tylko ona daje płatny urlop, gwarantowaną wypłatę za zwolnienie lekarskie i ochronę przed zwolnieniem bez wypowiedzenia.
Czy praca na umowę zlecenie liczy się do stażu emerytalnego?
Tak, jeśli od umowy odprowadzane są składki emerytalne do ZUS. Od umowy o dzieło składek zwykle się nie płaci i staż nie rośnie.
Gdzie się zgłosić, jeśli pracodawca nie płaci?
Do Państwowej Inspekcji Pracy (PIP) — inspekcja przyjmuje skargi i udziela porad bezpłatnie, także po ukraińsku.